(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 043

॥ శ్రీః ॥
1.43. అధ్యాయః 043
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
స్వదష్టన్యగ్రోధోజ్జీవనేన పరీక్షితస్య కాశ్యపస్య ధనం దత్వా తక్షకేణ కృతం పరావర్తనం పరీక్షిద్దంశశ్చ॥ 1 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
తక్షక ఉవాచ। 1-43-0x(206)(1893)
యది దష్టం మయేహ త్వం శక్తః కించిచ్చికిత్సితుం।
తతో వృక్షం మయా దష్టమిమం జీవయ కాశ్యప॥ 1-43-1(1894)
పరం మంత్రబలం యత్తే తద్దర్శయ యతస్వ చ।
న్యగ్రోధమేనం ధక్ష్యామి పశ్యతస్తే ద్విజోత్తమ॥ 1-43-2(1895)
కాశ్యప ఉవాచ। 1-43-3x(207)
దశ నాగేంద్ర వృక్షం త్వం యద్యేతదభిమన్యసే।
అహమేనం త్వయా దష్టం జీవయిష్యే భుజంగమ।
`పశ్య మంత్రబలం మేఽద్య న్యగ్రోధం దశ పన్నగ॥' 1-43-3(1896)
సౌతిరువాచ। 1-43-4x(208)
ఏవముక్తః స నాగేంద్రః కాశ్యపేన మహాత్మనా।
అదశద్వృక్షమభ్యేత్య న్యగ్రోధం పన్నగోత్తమః॥ 1-43-4(1897)
స వృక్షస్తేన దష్టస్తు పన్నగేన మహాత్మనా।
ఆశీవిషవిషోపేతః ప్రజజ్వాల సమంతతః॥ 1-43-5(1898)
తం దగ్ధ్వా స నగం నాగః కాశ్యపం పునరబ్రవీత్।
కురు యత్నం ద్విజశ్రేష్ఠ జీవయైవ వనస్పతిం॥ 1-43-6(1899)
సౌతిరువాచ। 1-43-7x(209)
భస్మీభూతం తతో వృక్షం పన్నగేంద్రస్య తేజసా।
భస్మ సర్వం సమాహృత్య కాశ్యపో వాక్యమబ్రవీత్॥ 1-43-7(1900)
విద్యాబలం పన్నగేంద్ర పశ్య మేఽద్య వనస్పతౌ।
అహం సంజీవయాంయేనం పశ్యతస్తే భుజంగమ॥ 1-43-8(1901)
తతః స భగవాన్విద్వాన్కాశ్యపో ద్విజసత్తమః।
భస్మరాశీకృతం వృక్షం విద్యయా సమజీవయత్॥ 1-43-9(1902)
అంకురం కృతవాంస్తత్ర తతః పర్ణద్వయాన్వితం।
పలాశినం శాఖినం చ తథా విటపినం పునః॥ 1-43-10(1903)
తం దృష్ట్వా జీవితం వృక్షం కాశ్యపేన మహాత్మనా।
ఉవాచ తక్షకో బ్రహ్మన్నైతదత్యద్భుతం త్వయి॥ 1-43-11(1904)
ద్విజేంద్ర యద్విషం హన్యా మమ వా మద్విధస్య వా।
కం త్వమర్థమభిప్రేప్సుర్యాసి తత్ర తపోధన॥ 1-43-12(1905)
యత్తేఽభిలషితం ప్రాప్తం ఫలం తస్మాన్నృపోత్తమాత్।
అహమేవ ప్రదాస్యామి తత్తే యద్యపి దుర్లభం॥ 1-43-13(1906)
విప్రశాపాభిభూతే చ క్షీణాయుషి నరాధిపే।
ఘటమానస్య తే విప్ర సిద్ధిః సంశయితా భవేత్॥ 1-43-14(1907)
తతో యశః ప్రదీప్తం తే త్రిషు లోకేషు విశ్రుతం।
నిరంశురివ ఘర్మాంశురంతర్ధానమితో వ్రజేత్॥ 1-43-15(1908)
కాశ్యప ఉవాచ। 1-43-16x(210)
ధనార్థీ యాంయహం తత్ర తన్మే దేహి భుజంగమ।
తతోఽహం వినివర్తిష్యే స్వాపతేయం ప్రగృహ్య వై॥ 1-43-16(1909)
తక్షక ఉవాచ। 1-43-17x(211)
యావద్ధనం ప్రార్థయసే తస్మాద్రాజ్ఞస్తతోఽధికం।
అహమేవ ప్రదాస్యామి నివర్తస్వ ద్విజోత్తమ॥ 1-43-17(1910)
సౌతిరువాచ। 1-43-18x(212)
తక్షకస్య వచః శ్రుత్వా కాశ్యపో ద్విజసత్తమః।
ప్రదధ్యౌ సుమహాతేజారాజానం ప్రతి బుద్ధిమాన్॥ 1-43-18(1911)
దివ్యజ్ఞానః స తేజస్వీ జ్ఞాత్వా తం నృపతిం తదా।
క్షీణాయుషం పాండవేయమపావర్తత కాశ్యపః॥ 1-43-19(1912)
లబ్ధ్వా విత్తం మునివరస్తక్షకాద్యావదీప్సితం।
నివృత్తే కాశ్యపే తస్మిన్సమయేన మహాత్మని॥ 1-43-20(1913)
జగామ తక్షకస్తూర్ణం నగరం నాగసాహ్వయం।
అథ శుశ్రావ గచ్ఛన్స తక్షకో జగతీపతిం॥ 1-43-21(1914)
మంత్రైర్విషహరైర్దివ్యై రక్ష్యమాణం ప్రయత్నతః। 1-43-22(1915)
సౌతిరువాచ।
స చింతయామాస తదా మాయాయోగేన పార్థివః॥ 1-43-22x(213)
మయా వంచయితవ్యోఽసౌ క ఉపాయో భవేదితి।
తతస్తాపసరూపేణ ప్రాహిణోత్స భుజంగమాన్॥ 1-43-23(1916)
ఫలపత్రోదకం గృహ్య రాజ్ఞే నాగోఽథ తక్షకః। 1-43-24(1917)
తక్షక ఉవాచ।
గచ్ఛధ్వం యూయమవ్యగ్రా రాజానం కార్యవత్తయా॥ 1-43-24x(214)
ఫలపత్రోదకం నాగాః ప్రతిగ్రాహయితుం నృపం। 1-43-25(1918)
సౌతిరువాచ।
తే తక్షకసమాదిష్టాస్తథా చక్రుర్భుజంగమాః॥ 1-43-25x(215)
ఉపనిన్యుస్తథా రాజ్ఞే దర్భానంభః ఫలాని చ।
తచ్చ సర్వం స రాజేంద్రః ప్రతిజగ్రాహ వీర్యవాన్॥ 1-43-26(1919)
కృత్వా తేషాం చ కార్యాణి గంయతామిత్యువాచ తాన్।
గతేషు తేషు నాగేషు తాపసచ్ఛద్మరూపిషు॥ 1-43-27(1920)
అమాత్యాన్సుహృదశ్చైవ ప్రోవాచ స నరాధిపః।
భక్షయంతు భవంతో వై స్వాదూనీమాని సర్వశః॥ 1-43-28(1921)
తాపసైరుపనీతాని ఫలాని సహితా మయా।
తతో రాజా ససచివః ఫలాన్యాదాతుమైచ్ఛత॥ 1-43-29(1922)
విధినా సంప్రయుక్తో వై ఋషివాక్యేన తేన తు।
యస్మిన్నేవ ఫలే నాగస్తమేవాభక్షయత్స్వయం॥ 1-43-30(1923)
తతో భక్షయతస్తస్య ఫలాత్కృమిరభూదణుః।
హ్రస్వకః కృష్ణనయనస్తాంరవర్ణోఽథ శౌనక॥ 1-43-31(1924)
స తం గృహ్య నృపశ్రేష్ఠః సచివానిదమబ్రవీత్।
అస్తమభ్యేతి సవితా విషాదద్య న మే భయం॥ 1-43-32(1925)
సత్యవాగస్తు స మునిః కృమిర్మాం దశతామయం।
తక్షకో నామ భూత్వా వై తథా పరిహృతం భవేత్॥ 1-43-33(1926)
తే చైనమన్వవర్తంత మంత్రిణః కాలచోదితాః।
ఏవముక్త్వా స రాజేంద్రో గ్రీవాయాం సన్నివేశ్యహ॥ 1-43-34(1927)
కృమికం ప్రాహసత్తూర్ణం ముమూర్షుర్నష్టచేతనః।
ప్రహసన్నేవ భోగేన తక్షకేణాభివేష్టితః॥ 1-43-35(1928)
తస్మాత్ఫలాద్వినిష్క్రంయ యత్తద్రాజ్ఞే నివేదితం।
వేష్టయిత్వా చ భోగేన వినద్య చ మహాస్వనం।
అదశత్పృథివీపాలం తక్షకః పన్నగేశ్వరః॥ ॥ 1-43-36(1929)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి ఆస్తీకపర్వణి త్రిచత్వారింశోఽధ్యాయః॥ 43 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-43-3 దశ దంశం కురు॥ 1-43-6 నగ వృక్షం॥ 1-43-13 యత్ ఫలం ప్రాప్తుమభిలషితం తత్ ఇత్యన్వయః॥ 1-43-14 ఘటమానస్య సజ్జమానస్య॥ 1-43-16 స్వాపతేయం ధనం॥ 1-43-22 తత్రాగతైర్విషహరైరితి పాఠాంతరం॥ 1-43-31 యజ్జగ్రాహ ఫలం రాజా తత్ర క్రిమిరభూదణుః ఇతి పాఠాంతరం॥ 1-43-33 క్రిమికో మాం దశత్వయం ఇతి పాఠాంతరం॥ త్రిచత్వారిశోఽధ్యాయః॥ 43 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.